Jerzy Liban
Biografia
Jerzy Liban urodził się w Legnicy w 1464 roku i był renesansowym humanistą, kompozytorem, teoretykiem muzyki, pedagogiem i filologiem. Posługiwał się łaciną, greką i hebrajskim. Wykładał w Akademii Krakowskiej (dzisiaj Uniwersytet Jagielloński) oraz w szkole parafialnej przy Kościele Mariackim w Krakowie.
Początkowo nauki pobierał w rodzinnej Legnicy, w szkole kolegiackiej przy kościele Świętych Piotra i Pawła. Od 1494 r. studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie prawdopodobnie w Kolonii. W 1501 r. powrócił do Krakowa i całe życie związał z tym miastem. W Akademii uzyskał tytuł bakalaureata (1502) i dyplom magistra sztuk (1511). Od 1506 do 1528 r. uczył w szkole parafialnej przy Kościele Mariackim w Krakowie, gdzie był kantorem, pedagogiem i rektorem. Uczył tam greki, muzyki i zasad prozodii łacińskiej (badania akcentu, iloczasu, intonacji).
Jako wykładowca Akademii Krakowskiej propagował kulturę antyczną, przekładał Arystotelesa, wydawał antologie pism ojców Kościoła i poematy łacińskie. Jerzemu Libanowi przypisuje się 16 prac, z których część opublikowano w Krakowie w latach 1522–1545. W pracach tych omawiał zagadnienia z filologii, filozofii, historii, medycyny, prawa, teologii i muzyki.
Dwa pisma Jerzego Libana poświęcone wyłącznie muzyce: De accentuum ecclesiasticorum exquisita ratione (ok. 1539) i De musicae laudibus oratio (wydano w 1540). Zawierały one m.in. podstawowe zagadnienia teorii muzyki, słowniczek nazw greckich z zakresu muzyki, obszerną część poświęconą roli wychowawczej i etycznej muzyki oraz przykłady muzyczne: osiem czterogłosowych opracowań Magnificat i jedno czterogłosowe opracowanie psalmu In exitu Israel de Aegypto. Te dwa starodruki są dzisiaj jedynym źródłem wiedzy o twórczości Libana.
Prawdopodobnie uczniem Jerzego Libana był Sebastian Herburt – kompozytor i teoretyk sztuki muzycznej.
Polak czy Niemiec? Kim był Jerzy Liban? Elżbieta Witkowska-Zarembą podaje, że miał niemiecką narodowość, pochodził prawdopodobnie z rodziny Weihrauch. Encyklopedia muzyki określa go jako polskiego humanistę i teoretyka muzyki, chociaż niemieckiego pochodzenia, pracą i życiem związał się z Polską. Czuł się Polakiem i pisał patria nostra oraz nazywał język polski mową ojców.
Upamiętnienia: Lutnia imienia Jerzego Libana z Legnicy stała się nagrodą Legnica Cantat; imieniem Libana nazwano też ulicę w Legnicy.
Zachowane kompozycje: Ortus de Polonia; Oratio pro Rege Sigismundo (ok. 1539); Lectio de Rege Sigismundo; osiem Magnificatów; Psalm 113 [114] In exitu.
Prace z teorii muzyki: De philosophiae laudibus oratio (De musica) – 1537; De accentuum ecclesiasticorum exquisita ratione – 1539; De musicae laudibus oratio – 1540.